Türkiye’de sosyo-ekonomik statü (SES) tanımı güncellendi.
18 Mayıs 2026
Türkiye’de sosyo-ekonomik statü (SES) tanımı güncellendi.
Araştırma, pazarlama ve medya dünyasında uzun yıllardır kullanılan SES sistemi; değişen yaşam koşulları, tüketim alışkanlıkları ve toplumsal yapı doğrultusunda yeniden ele alındı. Karma Grup Satış Pazarlama Koordinatörü Sinem Bahçekapılı, TÜAD’ın tüketim davranışlarını anlamak ve tahmin etmek, TÜİK’in ise toplumun sosyo-ekonomik yapısını standartlaşmış bir yöntemle ölçmek için kullandığı SES sistemindeki güncellemeleri sizler için derledi.
Peki yeni modelde neler değişti? TÜAD ve TÜİK SES’i hangi amaçlarla kullanıyor? Yeni sistem araştırma dünyasını nasıl etkileyecek?
SES’in temel kapsamı: En temel tanımıyla sosyo-ekonomik statü; bireylerin toplum içindeki konumunu, yaşam koşullarını, sosyal çevresini, kültürel tercihlerini ve tüketim davranışlarını anlamaya yardımcı olan bir sınıflandırma yaklaşımıdır.
Araştırma dünyasında ise SES yalnızca bir tanım değil, aynı zamanda ortak bir referans olarak kullanılıyor. Farklı sektörlerin aynı SES çerçevesini kullanması, araştırmalar arasında karşılaştırılabilirlik sağlarken verilerin daha sağlıklı yorumlanmasına da katkı sunuyor.
SES’in sektördeki kullanımı :Araştırma şirketleri, medya planlama ekipleri, reklam verenler ve pazarlama profesyonelleri yıllardır hedef kitleyi anlamak için SES’i temel araçlardan biri olarak kullanıyor. Çünkü tüketim tercihleri, medya kullanımı, satın alma davranışları ve yaşam tarzı; farklı SES grupları arasında önemli değişkenlik gösterebiliyor.
SES ölçümünde önemli bir nokta bulunuyor: Ölçüm bireyi değil, hane halkını temsil ediyor. Örneğin bir öğrencinin ya da çalışmayan bir bireyin SES seviyesi, kendi bireysel ekonomik durumuyla değil, içinde yaşadığı hanenin sosyo-ekonomik yapısıyla belirleniyor. Bu nedenle SES hesaplamaları çoğunlukla hanenin ekonomik yapısını temsil eden değişkenler üzerinden yapılıyor.
Türkiye’nin SES dağılımı: TÜAD 2025 çalışmasına göre Türkiye’de en yoğun sosyo-ekonomik grup yüzde 32,5 ile C2 alt-orta grup olarak öne çıkıyor.
- AB → Üst grup: %21,5
- C1 → Üst-orta grup: %22,4
- C2 → Alt-orta grup: %32,5
- DE → Alt grup: %23,6
SES nasıl ölçülüyor?
Türkiye’de SES ölçümü uzun yıllardır iki farklı kurum tarafından yürütülüyor: Türkiye Araştırmacılar Derneği (TÜAD) ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). TÜAD’ın SES modeli daha çok tüketim davranışlarını tahmin etmeye yönelik kullanılırken, TÜİK toplumun konumunu ve bu konumdaki değişimi standartlaşmış bir yöntemle ölçmeyi amaçlıyor.
TÜAD, 21 bin hanede yaşayan 6 bin kişiyle gerçekleştirilen Türkiye temsili bir SES araştırmasıyla SES gruplarını belirliyor. Aynı ölçek farklı örneklemlerde uygulandığında da yüksek güvenilirlikle segmentasyon yapılabiliyor. TÜİK ise adrese dayalı kayıt sistemi üzerinden sürekli güncellenen bir yapı kullanıyor. Kurum yalnızca SES değil, yaşam koşulları gibi farklı göstergeleri de hane halkı bazında raporluyor.
2025 TÜAD SES tanımında neden değişikliğe gidildi?
2019 yılından itibaren kullanılan SES modeli ağırlıklı olarak eğitim ve meslek değişkenleri üzerine kuruluydu. Ancak eğitim seviyelerindeki yükseliş, yaşam koşullarındaki dönüşüm ve tüketim davranışlarındaki değişim mevcut yapının yeniden değerlendirilmesini gerekli hale getirdi.
Bu nedenle 2025 güncellemesinde yalnızca eğitim ve meslek değil; yaşam standardı, yaşam tarzı ve ekonomik durumu yansıtan yeni değişkenler de modele dahil edildi.
2025 TÜAD SES ölçümündeki yenilikler
- Kent-kır tanımı güncellendi. TÜİK’in yeni sınıflandırması kullanılarak yerleşimler “Yoğun Kent”, “Orta Yoğun Kent” ve “Kır” olarak yeniden tanımlandı.
- Hanenin gelirini ve ekonomik durumunu yansıtan araç sahipliği ve ev sahipliği gibi yeni değişkenler modele dahil edildi.
- Bireysel beyana dayalı yapı azaltıldı. Gelir soruları yerine ekonomik gücü gösteren somut göstergeler ve varlık temelli veriler kullanılmaya başlandı.
- Uzun ve karmaşık meslek listeleri yerine aşamalı meslek sorgulama modeli getirildi. Böylece daha tutarlı yanıtlar alınması hedeflendi.
- Aynı eğitim ve meslek grubundaki kişiler artık hane gelir göstergelerine göre farklı SES segmentlerinde yer alabiliyor. Böylece daha ayrıştırıcı bir yapı oluşturuldu.
Güncellemenin amacı yalnızca sınıflandırmayı yenilemek değil; pazarlama, medya planlama ve hedef kitle analizlerinde daha gerçekçi bir referans oluşturmak. Araştırma dünyasında değişen yalnızca rakamlar değil, toplumu anlama biçimi de dönüşüyor. SES 2025 güncellemesi de bu değişimi daha doğru okuyabilmek adına atılmış önemli adımlardan biri olarak değerlendiriliyor.
Kaynaklar:
https://mediacat.com/guncellenen-ses-haritasi-ne-soyluyor/