Son Tüketim Tarihi Geçtiyse AT, Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi Geçtiyse BAK!

Gıda kaybı ve israfını en aza indirmek için, gıdanın raf ömrünün gıda işletmecisi tarafından doğru belirlenmesi; Son Tüketim Tarihi (STT) ve Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT) kavramlarının da tüketici tarafından doğru bilinmesi önem arz etmektedir.

Bu amaçla Tarım ve Orman Bakanlığımız tarafından, 20.06.2023 onay tarihli ve 9334451 sayılı “Gıda Etiketlerinde Raf Ömrü Bilgisinin Belirlenmesi ve Belirtilmesi Hakkında Kılavuz” yayımlanmıştır.

Bu kılavuzda; gıda etiketleri üzerinde bulunan STT ve TETT kavramları açıklanmış, bir gıda işletmecisinin son ürüne STT ya da TETT vermesine ilişkin karar verirken nasıl bir karar ağacı kullanacağı belirtilmiştir.

Gıdaların raf ömrünün belirlenmesi ve etiket üzerinde belirtilmesi, Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği’ne göre gıda işletmecilerinin sorumluluğundadır. Gıda etiketi üzerinde; STT veya TETT bilgisi kolayca görülebilecek, açıkça okunabilecek, arka plan rengiyle kontrast oluşturacak ve silinmeyecek şekilde belirtilmelidir.

Mikrobiyolojik açıdan kolay bozulabilen ve bu nedenle kısa bir süre sonra insan sağlığı açısından tehlike teşkil etmesi muhtemel olan;

• Kanatlı eti ve ürünleri,
• Balık,
• Kırmızı et ve ürünleri,
• Süt ve süt ürünleri

gibi gıdalarda STT kullanılır.

Oda sıcaklığında mikrobiyolojik açıdan çabuk bozulmayan, genellikle bitkisel kaynaklı gıdalarda ise TETT kullanılır:

• Makarna,
• Pirinç,
• Bakliyat,
• Bisküvi,
• Çikolata,
• Konserve ürünler

gibi gıdalarda TETT yer alır.

STT’si geçmiş olan gıdalar, 5996 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (ç) bentlerine göre güvenilir olmayan gıda olarak kabul edilmektedir. Yani STT’si geçen bir ürün kullanılmamalıdır.

TETT’nin ise öncelikle gıda kalitesi ile ilgili olduğu unutulmamalıdır. TETT; ürünün tat, aroma, gevreklik ve kıvam gibi özelliklerini en iyi şekilde koruduğu süreyi ifade eder. Ancak ambalajı sağlamsa ve uygun koşullarda saklandıysa, ürün hâlâ tüketilebilir durumda olabilir.

Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT) ve Son Tüketim Tarihi (STT) arasındaki farkın tüketiciler tarafından doğru anlaşılmasına yönelik olarak, Güvenilir Gıda Platformu üzerinden Bakanlığımız tarafından bilgilendirme de yayımlanmıştır. Tüketmeden önce ürünü kontrol etmek ve buna göre kullanmak önem arz etmektedir.

TETT’si geçmiş gıdaların gıda güvenilirliğini sağlamada dikkat edilecek hususlar da ilgili kılavuzda belirtilmiştir.

Gıda üreticileri:

• TETT’yi doğru belirlemeli ve gıda etiketlerine bu tarihi yazmalıdır.
• Uygun muhafaza koşulları etikette yer almalıdır.

Gıda satış noktaları ve gıda bankaları:

• TETT’si geçmiş bir gıdanın satışını ve/veya bağışını yaparken; görünüş, koku, tat ve ambalaj bütünlüğünün bozulmamış olduğuna yönelik kontrolleri yapmalı ve gıdayı uygun muhafaza koşullarında saklamalıdır.
• TETT’si geçen gıdalar, gıda üreticileri veya satış yerleri tarafından öngörülen reyonda kalma sürelerine uygun olarak tüketiciye sunulmalıdır.
• TETT’si geçmiş gıdalar, satış noktalarında özel olarak belirlenen ayrı reyonlarda satışa sunulmalıdır.

Tüketici, TETT’si geçmiş gıdaları aldığını bilerek hareket etmeli ve mutlaka gerekli kontrolleri yapmalıdır.

• Gıdanın ambalaj bütünlüğünün bozulmadığından,
• Tüketilebilir özellikte olduğundan

emin olunmalıdır.

Dünya genelinde birçok tüketici, STT ve TETT’yi aynı sanarak güvenilir durumdaki ürünleri çöpe atabilmekte ve gıdalar tüketilmeden israf olmaktadır.

Oysa yalnızca TETT’si geçtiği için imha edilen birçok ürün, aslında hâlâ tüketilebilir durumdadır.

Bu kavramların karıştırılması;

• Gıda israfına,
• Ekonomik kayıplara,
• Enerji, su, iş gücü ve doğal kaynakların gereksiz tüketilmesine

neden olmaktadır.

Bu nedenle gıda etiketlerini doğru okumak; hem tüketici sağlığı hem de gıda israfının önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Kılavuz Metni

Güvenilir Gıda Platformu Bilgilendirmes

Derleyen : Didem Altuntaş