“ISO 19011:2026 standardı 27 Mayıs 2026 tarihinde yayımlanarak ISO 19011:2018’in yerini almıştır. Yeni versiyonda özellikle;

• Uzaktan ve hibrit denetimler
• Dijital kanıtların kullanımı
• Sanal lokasyonların denetlenmesi
• Risk temelli denetim planlaması
• Denetim etkinliğinin değerlendirilmesi
• Yapay zeka ve ileri teknolojilerin kullanımı
• Dijital yetkinliklere sahip denetçi profili
• Entegre ve çoklu yönetim sistemi denetimleri konularında önemli güncellemeler yer alıyor.

📌 Öne çıkan değişikliklerden bazıları:

• “Sanal Konum (Virtual Location)” kavramı standarda dahil edildi.
• Uzaktan ve hibrit denetim yöntemleri detaylandırıldı, sanal sahaların denetlenmesine ilişkin rehberlik genişletildi.
• Denetim programlarının oluşturulmasında bilgi güvenliği, veri koruma, dijital araç kullanımı ve iklim değişikliği gibi unsurların dikkate alınması gerektiği vurgulandı.
• Denetim raporlarında “Örnekleme Beyanı” zorunlu hale getirildi.
• Ortak denetimlerde ortaya çıkabilecek risklerin değerlendirilmesine yönelik ilave rehberlik sağlandı.
• Veri analizi, dijital araç kullanımı, uzaktan denetim becerileri ve yapay zeka destekli uygulamalar denetçi yetkinlikleri içerisinde daha net tanımlandı.
• ISO/IEC TS 17012:2024 ile uyumlu olacak şekilde uzaktan denetim rehberliği genişletildi. Ek A16 kapsamında uzaktan denetim yöntemleri, risk ve fırsatlar, denetçi yetkinlikleri ve uygulama önerileri detaylı olarak ele alındı.

ISO 19011 bir rehber standart olduğundan, ISO 19011:2026 yayımlandığı tarih itibarıyla yürürlüğe girmiş olup herhangi bir geçiş süresi bulunmamaktadır.

Denetim süreçlerinin giderek daha dijital, veri odaklı ve risk temelli hale geldiği günümüzde, bu revizyon denetçiler, denetim programı yöneticileri ve yönetişim sorumluları için önemli bir referans niteliği taşıyor.

Standardın getirdiği tüm değişiklikleri, uygulama örneklerini ve denetim süreçlerine etkilerini detaylı olarak ele alacağımız **ISO 19011:2026 Güncel Versiyon Eğitimi**, **28 Temmuz 2026** tarihinde gerçekleştirilecektir.

Yeni gereklilikleri anlamak ve denetim uygulamalarınızı güncel standarda uyumlu hale getirmek için sizleri eğitimimize bekliyoruz.

Araştırma, pazarlama ve medya dünyasında uzun yıllardır kullanılan SES sistemi; değişen yaşam koşulları, tüketim alışkanlıkları ve toplumsal yapı doğrultusunda yeniden ele alındı. Karma Grup Satış Pazarlama Koordinatörü Sinem Bahçekapılı, TÜAD’ın tüketim davranışlarını anlamak ve tahmin etmek, TÜİK’in ise toplumun sosyo-ekonomik yapısını standartlaşmış bir yöntemle ölçmek için kullandığı SES sistemindeki güncellemeleri sizler için derledi.

Peki yeni modelde neler değişti? TÜAD ve TÜİK SES’i hangi amaçlarla kullanıyor? Yeni sistem araştırma dünyasını nasıl etkileyecek? 

 SES’in temel kapsamı: En temel tanımıyla sosyo-ekonomik statü; bireylerin toplum içindeki konumunu, yaşam koşullarını, sosyal çevresini, kültürel tercihlerini ve tüketim davranışlarını anlamaya yardımcı olan bir sınıflandırma yaklaşımıdır.

Araştırma dünyasında ise SES yalnızca bir tanım değil, aynı zamanda ortak bir referans olarak kullanılıyor. Farklı sektörlerin aynı SES çerçevesini kullanması, araştırmalar arasında karşılaştırılabilirlik sağlarken verilerin daha sağlıklı yorumlanmasına da katkı sunuyor.

 SES’in sektördeki kullanımı :Araştırma şirketleri, medya planlama ekipleri, reklam verenler ve pazarlama profesyonelleri yıllardır hedef kitleyi anlamak için SES’i temel araçlardan biri olarak kullanıyor. Çünkü tüketim tercihleri, medya kullanımı, satın alma davranışları ve yaşam tarzı; farklı SES grupları arasında önemli değişkenlik gösterebiliyor.

SES ölçümünde önemli bir nokta bulunuyor: Ölçüm bireyi değil, hane halkını temsil ediyor. Örneğin bir öğrencinin ya da çalışmayan bir bireyin SES seviyesi, kendi bireysel ekonomik durumuyla değil, içinde yaşadığı hanenin sosyo-ekonomik yapısıyla belirleniyor. Bu nedenle SES hesaplamaları çoğunlukla hanenin ekonomik yapısını temsil eden değişkenler üzerinden yapılıyor.

Türkiye’nin SES dağılımı: TÜAD 2025 çalışmasına göre Türkiye’de en yoğun sosyo-ekonomik grup yüzde 32,5 ile C2 alt-orta grup olarak öne çıkıyor.

• AB → Üst grup: %21,5
• C1 → Üst-orta grup: %22,4
• C2 → Alt-orta grup: %32,5
• DE → Alt grup: %23,6 

 SES nasıl ölçülüyor?

Türkiye’de SES ölçümü uzun yıllardır iki farklı kurum tarafından yürütülüyor: Türkiye Araştırmacılar Derneği (TÜAD) ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). TÜAD’ın SES modeli daha çok tüketim davranışlarını tahmin etmeye yönelik kullanılırken, TÜİK toplumun konumunu ve bu konumdaki değişimi standartlaşmış bir yöntemle ölçmeyi amaçlıyor.

TÜAD, 21 bin hanede yaşayan 6 bin kişiyle gerçekleştirilen Türkiye temsili bir SES araştırmasıyla SES gruplarını belirliyor. Aynı ölçek farklı örneklemlerde uygulandığında da yüksek güvenilirlikle segmentasyon yapılabiliyor. TÜİK ise adrese dayalı kayıt sistemi üzerinden sürekli güncellenen bir yapı kullanıyor. Kurum yalnızca SES değil, yaşam koşulları gibi farklı göstergeleri de hane halkı bazında raporluyor.

 2025 TÜAD SES tanımında neden değişikliğe gidildi? 

2019 yılından itibaren kullanılan SES modeli ağırlıklı olarak eğitim ve meslek değişkenleri üzerine kuruluydu. Ancak eğitim seviyelerindeki yükseliş, yaşam koşullarındaki dönüşüm ve tüketim davranışlarındaki değişim mevcut yapının yeniden değerlendirilmesini gerekli hale getirdi.

Bu nedenle 2025 güncellemesinde yalnızca eğitim ve meslek değil; yaşam standardı, yaşam tarzı ve ekonomik durumu yansıtan yeni değişkenler de modele dahil edildi. 

2025 TÜAD SES ölçümündeki yenilikler 

• Kent-kır tanımı güncellendi. TÜİK’in yeni sınıflandırması kullanılarak yerleşimler “Yoğun Kent”, “Orta Yoğun Kent” ve “Kır” olarak yeniden tanımlandı.
• Hanenin gelirini ve ekonomik durumunu yansıtan araç sahipliği ve ev sahipliği gibi yeni değişkenler modele dahil edildi.
• Bireysel beyana dayalı yapı azaltıldı. Gelir soruları yerine ekonomik gücü gösteren somut göstergeler ve varlık temelli veriler kullanılmaya başlandı.
• Uzun ve karmaşık meslek listeleri yerine aşamalı meslek sorgulama modeli getirildi. Böylece daha tutarlı yanıtlar alınması hedeflendi.
• Aynı eğitim ve meslek grubundaki kişiler artık hane gelir göstergelerine göre farklı SES segmentlerinde yer alabiliyor. Böylece daha ayrıştırıcı bir yapı oluşturuldu.

Güncellemenin amacı yalnızca sınıflandırmayı yenilemek değil; pazarlama, medya planlama ve hedef kitle analizlerinde daha gerçekçi bir referans oluşturmak. Araştırma dünyasında değişen yalnızca rakamlar değil, toplumu anlama biçimi de dönüşüyor. SES 2025 güncellemesi de bu değişimi daha doğru okuyabilmek adına atılmış önemli adımlardan biri olarak değerlendiriliyor.

Kaynaklar:

TÜAD SES 2025 Raporu (PDF)

TÜAD SES 2025 Sayfası

TÜİK Metadata Sayfası

https://www.marketingturkiye.com.tr/haberler/ses-guncellendi-turkiyede-sosyo-ekonomik-statu-tanimi-yeniden-yapildi/

https://mediacat.com/guncellenen-ses-haritasi-ne-soyluyor/

Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü ev sahipliğinde düzenlenen 15. Gıda Mühendisliği Öğrenci Kongresi, 14–15 Mayıs günlerinde gerçekleştirildi. Kongre; Karma Grup organizasyonunda ve Kaanlar Gıda ana sponsorluğunda düzenlendi.

Rektörlük Konferans Salonu’nda gerçekleştirilen kongreye; Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mümin Şahin, Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Murat Taşan, Tekirdağ Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Cengiz Günay, Tekirdağ İl Tarım ve Orman Müdürü Mehmet Aksoy, Gıda Mühendisliği Bölüm Başkanı ve Kongre Düzenleme Kurulu Başkanı Prof. Dr. İsmail Yılmaz’ın yanı sıra akademisyenler, sektör temsilcileri ve öğrenciler katıldı.

Kongrenin açılış konuşmasını yapan Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mümin Şahin, organizasyonun gıda mühendisliği alanında köklü bir geleneğe dönüştüğünü belirterek, üniversitenin gıda biyoteknolojisi alanında uzmanlaşan üniversiteler arasında yer aldığını vurguladı.

Sektör ve akademi aynı platformda buluştu

İki gün süren kongrede; sektör ve kariyer oturumları, mini konferanslar ve bilimsel sunumlar gerçekleştirildi. Açılış oturumunda Kaanlar Gıda Yönetim Kurulu Üyesi Muharrem Kaan ile MAYBİ Yönetim Kurulu Üyesi Tolga Yazgan konuşmacı olarak yer aldı.

Sektör ve kariyer oturumunda ise SETBİR Genel Sekreteri Feyza Başak Coşkun moderatörlüğünde; TÜGİDER Genel Sekreteri Emel Molla, Perfetti Van Melle Ruhsatlandırma ve Yasal İşler Müdürü Sinem Yamaç, Ariste Yönetici Ortağı Gürkan Öngel, Eker Süt Kamu İlişkileri Koordinatörü Gülşen Öztürk ve BTA Kalite ve Gıda Güvenliği Müdürü Eda Kağan öğrencilerle deneyimlerini paylaştı.

Kongre kapsamında ayrıca BİTKİDEN Yönetim Kurulu Başkanı Ebru Akdağ da “Gıda Hurafeleri” başlıklı mini konferansıyla katılımcılarla buluştu.

Fonksiyonel gıdalar, gıda güvenliği, kalite yönetimi, sürdürülebilir üretim, proses tasarımı, beslenme bilimi ve yenilikçi gıda teknolojileri gibi başlıklarda gerçekleştirilen sunumlarla birlikte genç araştırmacılar ve sektör profesyonelleri aynı platformda bir araya geldi.

Karma Grup organizasyon süreçlerini koordine etti

Karma Grup Eğitim, Denetim ve Danışmanlık, kongrenin organizasyon süreçlerinin koordinasyonunu üstlendi. Yoğun katılımla gerçekleşen kongre, Kongre Düzenleme Kurulu Başkanı Prof. Dr. İsmail Yılmaz’ın kapanış konuşması ve teşekkür belgesi takdimiyle sona erdi.

Gıda kaybı ve israfını en aza indirmek için, gıdanın raf ömrünün gıda işletmecisi tarafından doğru belirlenmesi; Son Tüketim Tarihi (STT) ve Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT) kavramlarının da tüketici tarafından doğru bilinmesi önem arz etmektedir.

Bu amaçla Tarım ve Orman Bakanlığımız tarafından, 20.06.2023 onay tarihli ve 9334451 sayılı “Gıda Etiketlerinde Raf Ömrü Bilgisinin Belirlenmesi ve Belirtilmesi Hakkında Kılavuz” yayımlanmıştır.

Bu kılavuzda; gıda etiketleri üzerinde bulunan STT ve TETT kavramları açıklanmış, bir gıda işletmecisinin son ürüne STT ya da TETT vermesine ilişkin karar verirken nasıl bir karar ağacı kullanacağı belirtilmiştir.

Gıdaların raf ömrünün belirlenmesi ve etiket üzerinde belirtilmesi, Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği’ne göre gıda işletmecilerinin sorumluluğundadır. Gıda etiketi üzerinde; STT veya TETT bilgisi kolayca görülebilecek, açıkça okunabilecek, arka plan rengiyle kontrast oluşturacak ve silinmeyecek şekilde belirtilmelidir.

Mikrobiyolojik açıdan kolay bozulabilen ve bu nedenle kısa bir süre sonra insan sağlığı açısından tehlike teşkil etmesi muhtemel olan;

• Kanatlı eti ve ürünleri,
• Balık,
• Kırmızı et ve ürünleri,
• Süt ve süt ürünleri

gibi gıdalarda STT kullanılır.

Oda sıcaklığında mikrobiyolojik açıdan çabuk bozulmayan, genellikle bitkisel kaynaklı gıdalarda ise TETT kullanılır:

• Makarna,
• Pirinç,
• Bakliyat,
• Bisküvi,
• Çikolata,
• Konserve ürünler

gibi gıdalarda TETT yer alır.

STT’si geçmiş olan gıdalar, 5996 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (ç) bentlerine göre güvenilir olmayan gıda olarak kabul edilmektedir. Yani STT’si geçen bir ürün kullanılmamalıdır.

TETT’nin ise öncelikle gıda kalitesi ile ilgili olduğu unutulmamalıdır. TETT; ürünün tat, aroma, gevreklik ve kıvam gibi özelliklerini en iyi şekilde koruduğu süreyi ifade eder. Ancak ambalajı sağlamsa ve uygun koşullarda saklandıysa, ürün hâlâ tüketilebilir durumda olabilir.

Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT) ve Son Tüketim Tarihi (STT) arasındaki farkın tüketiciler tarafından doğru anlaşılmasına yönelik olarak, Güvenilir Gıda Platformu üzerinden Bakanlığımız tarafından bilgilendirme de yayımlanmıştır. Tüketmeden önce ürünü kontrol etmek ve buna göre kullanmak önem arz etmektedir.

TETT’si geçmiş gıdaların gıda güvenilirliğini sağlamada dikkat edilecek hususlar da ilgili kılavuzda belirtilmiştir.

Gıda üreticileri:

• TETT’yi doğru belirlemeli ve gıda etiketlerine bu tarihi yazmalıdır.
• Uygun muhafaza koşulları etikette yer almalıdır.

Gıda satış noktaları ve gıda bankaları:

• TETT’si geçmiş bir gıdanın satışını ve/veya bağışını yaparken; görünüş, koku, tat ve ambalaj bütünlüğünün bozulmamış olduğuna yönelik kontrolleri yapmalı ve gıdayı uygun muhafaza koşullarında saklamalıdır.
• TETT’si geçen gıdalar, gıda üreticileri veya satış yerleri tarafından öngörülen reyonda kalma sürelerine uygun olarak tüketiciye sunulmalıdır.
• TETT’si geçmiş gıdalar, satış noktalarında özel olarak belirlenen ayrı reyonlarda satışa sunulmalıdır.

Tüketici, TETT’si geçmiş gıdaları aldığını bilerek hareket etmeli ve mutlaka gerekli kontrolleri yapmalıdır.

• Gıdanın ambalaj bütünlüğünün bozulmadığından,
• Tüketilebilir özellikte olduğundan

emin olunmalıdır.

Dünya genelinde birçok tüketici, STT ve TETT’yi aynı sanarak güvenilir durumdaki ürünleri çöpe atabilmekte ve gıdalar tüketilmeden israf olmaktadır.

Oysa yalnızca TETT’si geçtiği için imha edilen birçok ürün, aslında hâlâ tüketilebilir durumdadır.

Bu kavramların karıştırılması;

• Gıda israfına,
• Ekonomik kayıplara,
• Enerji, su, iş gücü ve doğal kaynakların gereksiz tüketilmesine

neden olmaktadır.

Bu nedenle gıda etiketlerini doğru okumak; hem tüketici sağlığı hem de gıda israfının önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Kılavuz Metni

Güvenilir Gıda Platformu Bilgilendirmes

Derleyen : Didem Altuntaş

Bu özetimizin büyük bölümünde, özellikle “Denetlenecek Kuruluşlara İlişkin Gereksinimler” bölümündeki değişikliklerden bahsetmek istiyoruz. Ek gereklilikler bölümünde meydana gelen revizyonlar ile ilgili detayları önceki yazımızda görebilirsiniz. Akreditasyon Kuruluşları, Sertifikalandırma Firmaları için Gereklilikler, Denetim Planlanması ve Denetim Sürelerinin hesaplanması ile ilgili gereklilikler yazımızın kapsamında değildir.

• Kapsam beyanlarının detaylarında revizyona gidilmiştir. BIII Bitkisel Ürünlerin İşlem Öncesi İşlenmesi kategorisinde kapsam beyanının açıklandığını görmekteyiz. C kategorisinde, yem endüstrisinde kullanım amacı taşıyan yan ürünlerin kapsama dahil edilmesi konusunda bir açıklama eklenmiştir. E kategorisinde, Catering ifadesinin yanına “Gıda Hizmetleri” ifadesi eklenmiştir. Her kategori için, kategori kapsamını daha net tanımlayabilmek amacıyla tablolar oluşturulmuştur.
• Denetim ve denetim raporu gereksinimleri, özet bildirimleri ve uygunsuzlukların nasıl yazılması gerektiği ile ilgili ek bildirimler eklenmiştir. Denetimlerde, bilgi ve iletişim teknolojilerinin (BIT) kullanılması ile ilgili temel bir değişiklik olmamıştır. Belgelendirme ve denetim sürecindeki diğer değişikliklere bu yazıda yer verilmemektedir. Sertifikasyon firmaları programın bu yanı ile ilgili firmalara destek olmaktadır.
• ISO 22000-100:2025 ve ISO 22000-X:2025 standartlarının program içerisinde zorunlu gereksinim olarak eklendiğini görmekteyiz.
• Kuruluş belgelendirilmiş lokasyonda faaliyetlerini durdurduğunda, 3 iş günü içerisinde belgelendirme kuruluşu tarafından belgesi geri çekilecektir. Yeni lokasyonda, en fazla 6 ay içerisinde Aşama 2 denetimi gerçekleştirilmelidir. Aksi taktirde tam bir ilk belgelendirme deneitmi gerçekleştirilecektir. (Aşama 1 ve Aşama 2)
• Tam uzaktan denetimler (BIT), en fazla 2 kez üst üste gerçekleştirilebilir. BU sürecin ardından mutlaka yerinde denetim yapılacaktır.
• Habersiz denetim sırasında üretim veya hizmet proseslerinin faaliyette olmaması durumunda, denetim gerçekleşmeyeceği ve habersiz denetimin yeniden planlanacağı vurgulanmaktadır.
• Belge transferleri, kapsam daraltma, yükseltme ve geçiş denetimleri ve ciddi olayların yönetimi konularında önemli bir değişiklik olmamıştır.
• Kritik, majör ve minör uygunsuzluklarla ilgili beklentilerde önemli bir değişiklik olmamıştır.

Yapay zeka kullanımına ait gereklilikler detaylı şekilde belirtilmiştir. Gıda güvenliği ile ilgili verilen kararların yapay zekaya dayandırıldığı durumlarda, tüm kararın yapay zeka çıktılarına bırakılamayacağı, yapay zeka sistemlerinin kurulumdan önce yeterlilik açısından değerlendirilmesi gerektiği ve sürekli izlenmesi zorunlu kılınmıştır. Her bir yapa zeka uygulaması için risk değerlendirmesi yapılması, güvenlik açısında doğrulanması ve yetkinliğe sahip kişi veya kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiği beklenmektedir.

Derleyen : Cem PUSAT

Yedinci versiyonda, ISO 22002-100:2025 ve ISO 22002-X:2025 gerekliliklerinin programa eklendiği, GFSI 2024 benchmarking gereklilikleri ile uyumlaştırıldığı, Birleşmiş Milletler tarafından yayınlanan ve bir eylem çağrısı olan “Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları”na ulaşma konusundaki katkıları desteklemek için gereksinimlerin güçlendirildiği ve gıda zinciri alt kategorilerinin daha iyi tanımlanmaya çalışıldığı bir yapı ile karşılaşmaktayız. V6 standardı denetimleri, 30.04.2027 tarihine kadar devam edecektir. V7 standardı denetimleri, 01.05.2027 tarihinden itibaren gerçekleştirilecektir.

Değişikliklerle ilgili bu bilgilendirme yazımızda, ek gerekliliklerle ilgili değişiklikler aşağıda bilginize sunulmuştur.

• ISO 22000-100:2025 ve ISO 22000-X:2025 standartlarının program içerisinde gereksinim olarak eklendiğini görmekteyiz.
• Ek gerekliliklerden “Hizmetlerin ve Satın Alınan Malzemelerin Yönetimi” bölümünde, laboratuvar analizlerinin yapılması durumunda, gıda güvenliği açısından “kritik parametrelerin” ifadesi vurgulanmıştır. Laboratuvarların, geçerli kılınmış metodolojiye sahip olmalarına vurgu yapılmıştır. Aynı başlık altında, gıda güvenliği amacıyla oluşturulan spesifikasyonların, ilgili yasal gerekliliklerin olmadığı durumlarda, bilimsel bilgilere dayandırılması gerektiği vurgulanmıştır.
• “Ürün Etiketleme ve Basılı Malzemeler” bölümünde önemli bir değişiklik bulunmamaktadır.
• “Gıda Savunması” bölümünde ISO 22002-100:2025 madde 16.2’ye atıf yapıldığını görmekteyiz. Gıda Savunma Tehdit Değerlendirmesinin ve Gıda Savunma Planı’nın, uygun bilgi ve yetkinliğe sahip kişiler tarafında oluşturulması ve sürdürülmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Planın uygulanması, kapsamı, FSMS tarafından desteklenmesi ve güncel tutulması, kısaltılıp bir alt madde altında toplanmıştır.
• Gıda Sahtekârlığını Azaltma” bölümünde ISO 22002-100:2025 madde 16.3’e atıf yapıldığını görmekteyiz. Gıda Sahtekârlığı Zafiyet Değerlendirmesinin ve Gıda Sahtekârlığı Önleme Planı’nın, uygun bilgi ve yetkinliğe sahip kişiler tarafında oluşturulması ve sürdürülmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
• “Logo Kullanımı” bölümünde önemli bir değişiklik bulunmamaktadır.
• “Alerjen Yönetimi” bölümünde önemli bir değişiklik bulunmamaktadır.
• “Çevresel İzleme” bölümünde önemli bir değişiklik bulunmamaktadır.
• “Gıda Güvenliği ve Kalite Kültürü” bölümünde temel bir değişiklik olmamakla birlikte, pozitif bir gıda güvenliği ve kalite kültürünün sürdürülmesi için gerekli kaynakların sağlanması konusuna vurgu yapılmıştır. Bölümün yeni “c” maddesine, “Tüm personelin gıdanın üretimi ve güvenli şekilde ele alınmasına yönelik gösterilebilir bir taahhüdü mevcut olmalıdır” ifadesi eklenmiştir. Tüm personelin gıda güvenliği ve kalite kültürüne desteğini beyan etmiş olması beklenmektedir.
• Kalite Kontrol” bölümünde değişiklik olmamıştır.
• “Taşıma ve Depolama” bölümünde ISO 22002-100:2025 madde 11.1’e atıf yapıldığını görmekteyiz. Ek olarak önemli bir değişiklik bulunmamaktadır.
• “Çapraz Bulaşmayı Önlemeye Yönelik Önlemler ve Tehlike Kontrolü” bölümünde ISO 22002-100:2025 madde 12’ye atıf yapıldığını görmekteyiz. Ek olarak önemli bir değişiklik bulunmamaktadır.
• “ÖKP Doğrulaması” bölümünde, ilgili ek maddeden, BIII, C, D, I, K kategorilerinin yanısıra, E (Catering ve Gıda Hizmetler) ve FI (Ticaret, Perakende , Toptan ve E Ticaret) kategorilerinin de sorumlu olduğu, başlıkta vurgulanmıştır.
• “Ürün Tasarımı ve Geliştirme” bölümünde, birincil ambalaj/ambalaj malzemesi tasarlayan kuruluşlar için ek madde düzenlenmiştir. İlgili firmaların tasarımlarında, uygun olduğu durumlarda, gıda zincirinin tüm aşamalarında gıdaları etkin olarak koruyabilmeleri, ürünün raf ömrünü uzatabilmesi, gıda kaybı ve israfı en aza indirebilmesi ve gıdanın saklama/hazırlama konularında tüketiciye bilgi verebilmesi konularını göz önünde bulundurması beklenmektedir.
• D Kategorisi ile ilişkili olan “Sağlık Durumu” bölümü, ek gerekliliklerden kaldırılmıştır.
• C0 kategorisi için “İzlenebilirlik” bölümü ilk kez ek gereklilikler bölümüne 14. Madde olarak eklenmiştir. ISO 22000:2018 madde 8.3’e ek olarak, karkasların tüm yenilebilir kısımlarının izlenebilirliğinin sağlanmasını beklenmektedir.
• “Ekipman Yönetimi” bölümünde değişiklik olmamıştır.
• “Gıda Kaybı ve İsrafı” bölümünde, gıda kaybı ve israfını azaltmaya yönelik çalışmalarda, amaçların belirlenmesini, zaman çizelgelerine dayandırılmış açık ve ölçülebilir hedeflerin tanımlanması beklenmektedir.
• “İletişim Gereksinimleri” bölümünde değişiklik olmamıştır.
• “Birden Çok Tesis Sertifikası Olan Kuruluşlara İlişkin Gereksinimler” bölümünde sorumlu kategorilere BIII kategorisi de eklenmiştir. Bölüm içerisinde yeni ISO 22002 serisine vurgu yapılmıştır.

Derleyen: Cem PUSAT

Biyosidal Ürünler Ruhsatlandırma Süreçleri- Duyurular

Ülkemiz Biyosidal ürünler mevzuatına göre, biyosidal kapsamına giren ürünler, piyasaya arz edilmeden önce ruhsatlandırılmış olmalıdır. Biyosidal ürünlerin ruhsat başvuruları ile ilgili tüm süreçler, Biyosidal Ürünler Yönetmeliği ruhsatlandırma esaslarına uygun olarak yürütülmelidir.

Biyosidal ürünlerde mevzuat yönetimi, sürekli güncelleme gerektiren, yenilikleri ve yaklaşımları içeren oldukça dinamik süreçleri kapsamaktadır. Ürünlerin ruhsatlandırma gereklilikleri ve gelişmeleri, S.B. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Çevre Sağlığı Dairesi Başkanlığı ve Titck Kozmetik Ürünler Dairesi Başkanlığı tarafından duyurulmaktadır.

Biyosidal ürün üretici ve ithalatçı firmaların, yeni başvuru ve ruhsat yenileme işlemlerini, duyurulmuş olan düzenlemelere göre yürütmeleri ve güncellemeleri yapmaları gerekmektedir.

Pazarda bulunan ürünleriniz ile ilgili mevzuat gelişmelerini ve duyuruları takip edebiliyor musunuz?

Örneğin; Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Çevre Sağlığı Dairesi Başkanlığı tarafından 09 Nisan 2026 tarihinde yayımlanmış olan “Ruhsatlı Ürünlerden Yeniden Uzun Süreli Stabilite Testlerinin İstenmesi Hakkında Duyuru” duyuru dikkatinizi çekti mi? Bu duyuru ile, Biyosidal Ürün Fiziksel, Kimyasal ve Stabilite Testleri Analiz Rehberi’ne (27.10.2025) uygun olmadığı tespit edilen stabilite çalışmalarının yeniden yürütülmesi gerekliliği bildirmiştir.

Bu kapsamda, ruhsat sahipleri, ruhsat belgesinde “24 aylık stabilite testleri tamamlandığında ruhsat süresi uzatılacaktır” ibaresi yer alan biyosidal ürünleri için, ürün bazında başvuru yaparak, uzun süreli stabilite testlerinin neden yeniden yürütülmesi gerektiğini öğrenebileceklerdir.

Biyosidal Ürünler Mevzuatı Eğitimi – Karmalt

Gıda ve içecek sektörünün hukuki sorumluluklarına yönelik kapsamlı bir eğitim programı olan Gıda Hukuku Akademisi, 27 Mart 2026 tarihinde İstanbul’da gerçekleştirildi. Karma Grup tarafından düzenlenen programa; sektörün önde gelen firma ve sivil toplum kuruluşlarından temsilciler yoğun ilgi gösterdi.

Gıda mevzuatı, biyogüvenlik, tüketici hukuku, reklam uygulamaları ve dış ticaret denetimleri gibi gıda hukuku alanındaki birçok konu başlığını kapsayan geniş bir perspektifte ele alınan program, güncel düzenlemeler ve uygulama örnekleri üzerinden sektöre önemli bir katkı sağladı.

Açılışın ardından söz alan INNOVOSS CEO’su Dr. Samim Saner, “Gıda Güvenliği, Taklit, Tağşiş ve Hukuk Bilmecesi” başlıklı sunumunda, gıda hilelerinin tarihsel gelişimini ve günümüzdeki boyutunu ele aldı. Saner, gıda güvenliğinin yalnızca teknik bir konu olmanın ötesinde, risk yönetimi ve hukuki boyutlarıyla değerlendirilmesi gerektiğini vurgularken, taklit ve tağşiş vakalarında kasıt ve kusur ayrımının hukuki sonuçlar açısından kritik olduğunu ifade etti . Programın açılışında söz alan TGDF Genel Sekreteri Nihal Mortepe, etkinliğin sektöre olan değerli katkısına dikkat çekerek emeği geçenlere teşekkür etti.

İkinci konuşmacı, Hacettepe Üniversitesi Uluslararası Gıda Biyogüvenlik ve Biyoteknoloji Araştırma ve Yayım Merkezi’nden Prof. Dr. Remziye Yılmaz, “Türkiye’de Biyogüvenlik Rejimi ve Biyoteknoloji Regülasyonları” başlıklı sunumunda, temel yaklaşımın inovasyonu engellemek değil, riski yönetilebilir ve izlenebilir kılmak olduğunu belirtti. Yılmaz, 5977 sayılı Kanun’un Türkiye’de biyogüvenlik sisteminin omurgasını oluşturduğunu ve AB ile karşılaştırıldığında süreç netliği açısından farklılıklar bulunduğunu aktardı. Ayrıca Türkiye’de enzim üretimindeki dışa bağımlılık ve GDO düzenlemelerine ilişkin mevcut durumu değerlendirdi .

Programın devamında, Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi (ASBÜ) Hukuk Fakültesi’nden Prof. Dr. Hayrünnisa Özdemir, “Gıda Hukuku ve Hukuki Sorumluluk” başlıklı sunumunda tüketicinin korunması ve ürün güvenliği mevzuatı çerçevesinde üretici sorumluluğunu ele aldı. Özdemir, 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu kapsamında “kusursuz sorumluluk” kavramının önemine değinerek, üretim, tasarım ve bilgilendirme hatalarının hukuki sonuçlarını detaylandırdı.

“Gıda Reklamlarının Reklam Hukuku Kapsamında Değerlendirilmesi” başlıklı bir konuşma yapan Av. Erdem Biçer konuşmasında reklam ve pazarlama uygulamalarına odaklanarak karşılaştırmalı reklamlar, yanıltıcı ifadeler ve ambalaj tasarımlarına ilişkin güncel uygulamaları paylaştı. “Gerçek”, “en iyi” gibi ölçülemeyen ifadelerin kullanımının yasaklandığını belirten Biçer, shrinkflation (ambalaj küçülterek fiyat artışı) uygulamalarının tüketiciyi yanıltıcı bulunabileceğini ve idari yaptırımlara konu olabileceğini örneklerle açıkladı.

ASBÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Yasin Söyler, “İdare Hukuku Perspektifinden Gıdada Taklit ve Tağşişe Karşı İfşa Yaptırımı” başlıklı bir sunum yaptı. Söyler, 5996 sayılı Kanun kapsamında taklit ve tağşişin yalnızca üretim değil, piyasaya arz aşamasında da suç teşkil ettiğini vurgularken, idari para cezalarının yanı sıra “ifşa” yaptırımının da önemli bir araç olduğunu belirtti. Ayrıca, yaptırımların somut ve kesin delillere dayanması gerektiğinin altını çizdi .

ASBÜ Hukuk Fakültesi’nden Doç. Dr. Talat Kaya, “Gıda Ürünlerinin İhracat ve İthalat Denetimi” başlıklı sunumunda, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülen iki ayrı denetim mekanizmasının birbirini tamamladığını ifade etti. İhracatta alıcı ülke mevzuatının belirleyici olduğunu vurgulayan Kaya, özellikle GTİP sınıflandırmasının doğru yapılmasının kritik önem taşıdığını belirtti.

Programın sonundaki panel bölümünde, moderatörlüğü üstlenen TÜGİDER Genel Sekreteri Emel Molla, farklı ülkelerdeki mevzuat farklılıklarının ticaret üzerindeki etkilerine değindi. Panelde söz alan SETBİR Genel Sekreteri Feyza Coşkun, Türkiye’de mevzuatın genel olarak AB ile uyumlu olduğunu ancak geleneksel üreticilerin sisteme entegrasyonunda eksiklikler bulunduğunu ifade etti. Coşkun ayrıca kayıt dışı “sokak sütü” satışının halk sağlığı açısından risk oluşturduğuna dikkat çekti.

Karma Grup’tan Didem Altuntaş, AB ile tam uyum söylemine rağmen uygulamada yorum farklılıkları ve denetim tutarsızlıklarının firmalar için belirsizlik meydana getirdiğini belirtti. Etiketleme süreçlerinde erken aşamada yapılan analizlerin önemine vurgu yaptı. MEYED Genel Sekreteri İpek İşbitiren ise meyve suyu sektörüne ilişkin dış ticaret verilerini paylaşarak, gıda ve tarımın stratejik ve politik bir alan olduğunu, ülkelerin mevzuatlarını bu çerçevede şekillendirdiğini ifade etti.

Farklı disiplinlerden uzmanların katkılarıyla gıda sektörünün hukuki yönünü bütüncül bir yaklaşımla ele alan Gıda Hukuku Akademisi, sektör paydaşlarının gıda hukuku konusunu bir arada değerlendirilmesine ve bilgi paylaşımının artmasına önemli bir katkı sağladı.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, güvenilir gıda süreçlerinde büyük bir yeniliği daha hayata geçirdiklerini açıkladı.

‘Güvenilir Gıda’ mobil uygulamasının hizmete alındığını ifade eden Bakan Yumaklı şu ifadeleri kullandı:

“‘Güvenilir Gıda’ mobil uygulamamızla, toplu tüketim ve ürün satış yerlerinde gıda ile ilgili uygunsuz gördüğünüz durumları ‘çek-gönder’ ile bize bildirebilir, taklit-tağşiş listelerine anında ulaşabilirsiniz. Bu uygulama ile devletimizin denetim gücü, milletimizin bilinciyle birleşiyor, vatandaşlarımız denetim sürecinin aktif paydaşı oluyor.”

Çek-gönder uygulaması ile özellikle toplu tüketim ve ürün satış yerlerinde denetimler artacaktır. 

İlgili bilgilendirmeye aşağıdaki linktende erişebilirsiniz.

“GÜVENİLİR GIDA” MOBİL UYGULAMASI KULLANIMA SUNULDU

İlgili web sayfasında yapılan revizyonlara ilişkin bilgiler, değişen madde numaraları da tek tek belirtilerek detaylı bir şekilde sunuldu.

İlgili duyuruya ve kılavuza aşağıdaki bağlantıdan ulaşabilirsiniz:
https://www.tarimorman.gov.tr/GKGM/Duyuru/681/Tgk-Gida-Etiketleme-Ve-Tuketicileri-Bilgilendirme-Yonetmeligi-Kilavuzu-Guncellendi

Özetle;

1. Çocukların gelişimini olumsuz etkileyebilecek ürün şekli, görünüşü ve ambalaj tasarımları yasak
Gıdalar; çocukların fiziksel ve psikolojik gelişimini olumsuz etkileyebilecek veya şiddeti çağrıştırabilecek şekil, görünüş veya ambalajla satılamaz.

Örneğin; klozet, silah, kafatası, göz gibi şekiller uygun değildir. Ancak nazar boncuğu veya gülümseyen emoji gibi görseller bu kapsamda değerlendirilmez.

Ürün şekli, reklam içeriği ve hedef kitle dikkate alınarak gıdalarda bütüncül değerlendirme yapılması esastır.

2. “Krema” ifadesinin kullanımı

• Bazı ürünlerde geleneksel isim olarak “krema” kelimesi alışılagelmiş ad olarak kullanılabilir.
  Örneğin: fındık kreması, yer fıstığı kreması, kremalı bisküvi/gofret/kek.

• Nihai kullanıcı tarafından krema alternatifi olarak kullanılabilen ürünlerde, ürün adında doğrudan “krema” ifadesinin yer alabilmesi için içeriğinde süt yağı bulunmalıdır. Süt yağı yoksa ürünler yanıltıcı olmayacak farklı isimlerle satılmalıdır.

Bu ürünlere örnek olarak toz veya hazır kremalarda adlandırma kuralları, ürünün içeriğine göre farklı isimlerle belirlenmiştir:

• Pastacılık kreması için toz karışım (içerisinde bitkisel yağ bileşeni olmayan, kullanıcı tarafından süt/su vb. bileşenler ile hazırlanabilen toz karışımlar için)

• Pasta kreması için bitkisel yağlı toz karışım (içerisinde bitkisel yağ ve diğer bileşenler bulunan toz karışımlar için)

• Pastacı kreması (içeriğinde bitkisel yağ olmayan ve sadece süt yağı olan ürünlerde)

• Pastacı dolgusu veya krem patiseri (toplu tüketim yerlerine yönelik, krema alternatifi olarak üretilen ve herhangi bir su/süt vb. ilavesine gerek kalmaksızın doğrudan kullanılabilecek bitkisel yağlı ürünlerde)

• “Kremsos” ifadesinin kullanımı
  “Krema” ürününe benzer amaçlarla üretilen fakat tebliğ kapsamına girmeyen ürünler “kremsos” olarak adlandırılabilir.

  • Sadece bitkisel yağ ve diğer bileşenleri içeriyorsa: bitkisel yağlı kremsos

  • Bitkisel yağ ve süt yağı içeriyorsa: bitkisel yağlı, %… süt yağlı kremsos

• Nihai üründe “krema/kremsos” ifadesinin kullanımı
  Bir nihai üründe kullanılan bileşene göre isimlendirme yapılmalıdır:

  • İçerikte süt yağı varsa → “krema” (ör. kremalı mantar çorbası)

  • Sadece bitkisel yağ varsa → “kremsos” (ör. kremsoslu mantar çorbası)

3. Restoran ve kafelerde içerik ve enerji bilgisi zorunlu
Toplu tüketim yerleri (restoran, kafe vb.), sundukları gıdaların:

• içeriğinde bulunan bileşenleri

• enerji değerini

tüketiciye bildirmek zorundadır.

• Bilgiler görünür şekilde sunulmalıdır.
  Bu bilgiler; menü, yazı tahtası, broşür, dijital ekran, karekod vb. araçlar ile sunulabilir. Karekod kullanılıyorsa, cihazı olmayan tüketicilere talep hâlinde bilgi verilmelidir.

• Alerjen ve özel içerikler özellikle belirtilmelidir.
  Gıdanın bileşiminde alerjenler, alkol veya domuz kaynaklı bileşenler bulunuyorsa, içindekiler listesinin geri kalanından açıkça ayrılarak belirgin şekilde vurgulanmalıdır.

• Online siparişlerde de bilgi verilmelidir.
  Mesafeli satışlarda (online sipariş gibi), tüketici satın alma aşamasında içerik ve enerji bilgilerini görebilmelidir.

• Gıdanın enerji değerini hesaplamaya ilişkin örnek yöntem kılavuzda gösterilmiştir.

4. Uyum süreleri

• Toplu tüketim yerleri dışında eklenen yeni maddelere uyum için verilen süre 31.12.2026’dır. Bu tarihten sonra kılavuz hükümlerine uygun olmayan ürünler piyasada bulunamaz.

• Toplu tüketime eklenen kurallara uyum süreleri:

  • Ulusal zincir faaliyet gösteren toplu tüketim yerleri: 1 Temmuz 2026

  • Aynı ilde 3 ve üzeri şubesi olan toplu tüketim yerleri: 31 Aralık 2026

  • Diğer toplu tüketim yerleri:

    • İçerik bilgisi: 31 Aralık 2026

    • Enerji bilgisi: 31 Aralık 2027