İşte bu kontrolün önemine dair bazı ana noktalar:

1. Tüketici Güvenliği: Gıda etiketleme, tüketicilere ürünlerin içeriği, alerjenler, besin değeri ve kullanım talimatları gibi önemli bilgileri sağlar. Bu, tüketicilerin ürünleri güvenle kullanmalarını sağlar ve potansiyel sağlık sorunlarını önler.
2. Adil Ticaret: Etiketleme standartları, üreticiler arasında adil rekabeti sağlamak için önemlidir. Doğru etiketleme, tüketicilere açık ve karşılaştırılabilir bilgiler sunarak şeffaf bir pazar ortamı oluşturur.
3. Gıda Sahtekarlığı ve Tağşişle Mücadele: Gıda etiketleme kontrolleri, gıda sahtekarlığına ve tağşişe karşı mücadelede önemli bir araçtır. Ürünlerin gerçek içeriği ile etikette belirtilenler arasındaki uyumsuzluklar tespit edilerek haksız rekabetin önüne geçilir.
4. Ticarette Güven: Gıda ürünlerinin doğru bir şekilde etiketlenmesi, uluslararası ticarette güveni artırır. Ürünlerin standartlara uygunluğu, sınır ötesi ticaretin sorunsuz bir şekilde gerçekleşmesine katkıda bulunur.
5. Çevre ve Sosyal Sorumluluk: Etiketleme, çevresel ve sosyal sorumluluk bilincini artırabilir. Örneğin, sürdürülebilirlikle ilgili bilgiler içeren etiketler, tüketicilerin çevre dostu ürünleri tercih etmelerine yardımcı olabilir.
6. Pazarlama ve Tüketici Bilinci: Doğru etiketleme, tüketicilerin bilinçli ve sağlıklı tercihler yapmalarına yardımcı olur. Besin değerleri, kalori içeriği ve sağlık iddiaları gibi bilgiler, tüketicilerin ürünleri karşılaştırmalarına olanak tanır.
7. Yasal Uyumluluk: Gıda etiketleme standartları, üreticilerin ve satıcıların yasal düzenlemelere uyum sağlamalarını sağlar. Bu, sektörde düzenin korunmasına ve yasal sorunların önlenmesine katkıda bulunur.

Bu nedenlerle, gıda etiketlerinin kontrolü sadece tüketicilerin değil, aynı zamanda üreticilerin, perakendecilerin ve tüm ticaret paydaşlarının çıkarları için kritik bir öneme sahiptir. Etiketleme standartlarına uygunluğun sağlanması, güvenilir bir gıda tedarik zinciri oluşturulmasına katkıda bulunur.

Karma Grup olarak biz de gıda etiketlerinizin kontrolünü her ülkenin standartlarına uygun şekilde yaparak sizleri en doğru şekilde yönlendirmek için titizlikle çalışıyoruz. Etiket kontrolleriniz için bize sadece etiketinizi göndermeniz ve hangi ülke standartlarında kontrolünü istediğinizi söylemeniz yeterlidir.

Etiket Kontrolü, Onay İşlemleri, Güncel Mevzuat

Etiket Kontrolü, Onay İşlemleri, Güncel Mevzuat

Ürünlerde kullanımı Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliğince izinli olan bazı renklendiriciler için etiketlerde “Çocukların aktivite ve dikkatleri üzerine olumsuz etkileri bulunabilir” uyarısının eklenmesi zorunludur.

Türk Gıda Kodeksi (TGK) Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliğinde ilgili gıda grubuna göre izin verilen aşağıdaki renklendiricilerden bir veya daha fazlasını içeren gıdaların etiketlerinde “Çocukların aktivite ve dikkatleri üzerine olumsuz etkileri bulunabilir” ibaresinin eklenmesi gereklidir.

• Sunset Yellow (E 110), Kinolin sarısı (E 104), Karmosin (E 122), Allura Red (E 129), Tartrazin (E 102), Ponzo 4R (E 124) adlı renklendiriciler, uyarı yapılması gereken renklendiricilerdir.

Gıda hakkında bilgilendirmeden gıdayı kendi adı veya ticari unvanı altında piyasaya arz eden gıda işletmecisi, ithal edilen gıda hakkında bilgilendirmeden ise ithalatçı sorumludur. Yani etikette yer alan bilgilendirmeden sorumlu olan gıda işletmecileri ya da ithalatçılar bu uyarıyı eğer ürün bu bileşenlerden birini ya da daha fazlasını içeriyorsa yapmalıdır. 

• Gıda katkı maddesi olan renklendiricilerin etiket üzerinde bileşenler listesinde nasıl gösterileceği ise TGK Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliğinin, Bileşenler Listesine İlişkin Kuralları içeren Ek-4’ünün 3. bölümünde gösterilmiştir. Bileşenler listesinde fonksiyonel sınıf olan adını “Renklendirici” takiben ürünün özel adı (Örnek: Kinolin sarısı) ya da E kodu (Örnek: E 104) ile birlikte gösterilmelidir. 

Gıdanın kimliği olan etiketler tüketicileri satın aldığı gıdanın özellikleri, alerjen bilgileri, bileşimi, miktarı, muhafaza koşulları, menşe bilgisi, imalat veya üretim metodu, son tüketim ya da tavsiye edilen tüketim tarihleri açısından bilgilendirirken, tüketicilerin beslenme gereksinim ve ihtiyaçlarına göre seçim yapabilmelerini de sağlıyor. Ayrıca hassas tüketici gruplarının korunması gibi görevler üstleniyor. Tüketiciler etiket bilgilerinde yer alan bu bilgileri ve uyarıları alım kararını vermeden önce dikkatli okumalıdır.

Karma Grup Regülasyon Direktörü ve Gıda Mühendisi Didem Altuntaş, konuyla ilgili olarak “Tüketiciler, kendi sağlıklarını koruma konusunda üst seviyede bilinçli ve dikkatli olmalıdır. Bunu sağlamak için en önemli adımı, gıda ürünlerinin etiketlerini okuma alışkanlığı kazanarak atabilirler. Ayrıca kişilerin yeterli ve dengeli beslenebilmesi için uygun besinleri seçmeleri gerekir. Etiket okuma alışkanlığı bu bilinçli seçime de destek olacaktır” dedi.

Altuntaş sözlerine şöyle devam etti: “Gıda ürününü eline alan bir tüketici gıdanın adını, bileşenler listesini, bileşenler listesinde yer alan alerjenleri, katkı maddelerini, etikette ön plana çıkarılan bileşenler için üründe bulunan miktar bilgisini, ürünün son tüketim ya da tavsiye edilen tüketim tarihinin bilgisini, ürünün net miktarını, enerji ve besin öğeleri tablosunu, menşe bilgisini, ürüne ait özel muhafaza koşullarını ve varsa kullanım talimatını ve ürüne özel uyarıları gözden geçirmelidir. Üründe beyanlar varsa bunları da inceleyerek alım kararını vermelidir.”

Gıda Etiketleme Mevzuatı

Renklendiricilerde Zorunlu Uyarı

Duyusal değerlendirme, geleneksel olarak beş duyu yoluyla ürünlere verilen bu tepkileri, ölçmek, analiz etmek ve yorumlamak için kullanılan bilimsel bir yöntem olarak tanımlanmaktadır.

Uzman Panelinde, bir ürünün duyusal özellikleri seçilmiş ve eğitimli bir panel ekibi tarafından değerlendirilir. Tüketici testlerinde, tüketicilerin ürünlerin duyusal özelliklerine verdiği tepkiler ölçülür. Duyusal değerlendirme, bu iki unsur birleştirildiğinde, duyusal özelliklerin tüketici tercihini nasıl yönlendirdiğine dair öngörüleri ortaya çıkarmak için birleştirilir

Enstrümantal analizdeki ilerlemelere rağmen, duyusal değerlendirmenin bazı durumlarda en hassas ve güvenilir ölçüm tekniği olduğu görülmektedir. Tüketici davranışları, zaman zaman yeni bilgilerin mevcudiyeti, yeni ürün tanıtımları, yaşam tarzındaki değişiklikler, ekonomik trendler vb .  birçok faktör nedeniyle değişmektedir. Kalite ve duyusal analiz sonuçları paralel olarak düzenli bir şekilde kontrol edilmelidir.

*Güvenilir ve anlamlı duyusal veriler ancak uygun prosedürler kullanıldığında üretilebilir.

Duyusal değerlendirmenin , başarılı bir şekilde yürütülmesi için bilimsel bilgi, beceri ve deneyim gerekir. En zor aşaması; tarafsız veri toplamak için oldukça değişken olan insanın “ölçüm cihazı” olarak kullanılmasıdır. Görünüşe göre ‘basit’ bir üçgen testi bile hatalı yorumlanabilir. Duyusal analiz nadiren rutindir ve genellikle ürüne, duruma veya tadım ekibine uygun hale getirmek için özel olarak tasarlanması gerekir.

Son yıllarda duyusal değerlendirme tüm dünyada büyüyen, dinamik bir alandır. Kişisel bakım ürünleri, yiyecek ve içecekler ve daha pek çok ürün için kullanılmaktadır. Bazı geleneksel teknikler, ürün lansmanlarının artan hızına kıyasla yavaş olarak algılanmakta ve daha hızlı yöntemler geliştirilmektedir.

Duyusal analiz, tüketicilerin  beklentisini belirleme, başarılı ve ekonomik ürünler arayışı, rekabet avantajı gibi üretici ihtiyaçları ile her geçen gün önemi artan bir analiz yönetimidir.

“Sorumlu Kişilerin” ve “Dağıtıcı Kurumların” Dikkatine

08 Mayıs 2023 Tarihinde yayımlanmış olan “Kozmetik Ürünler Yönetmeliği”, 08 Kasım 2023 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu kapsamda, titck Kozmetik Ürünler Dairesi Başkanlığı tarafından, kozmetik sektörü paydaşlarına yol göstermek amacıyla bazı kılavuzlar değiştirilmiş ve yenilenmiştir. Değişen ve yenilenen kılavuzlar aşağıda yer almaktadır;

Güncellenen Kılavuzlar;

• Kozmetik Ürünlerin İstenmeyen Etkilerinin/Ciddi İstenmeyen Etkilerinin Bildirimine İlişkin Kılavuz
• Kozmetik Faaliyetleri Elektronik İşlem Süreçlerine İlişkin Kılavuz
• Kozmetik Ürünlerin Analizlerine İlişkin Kılavuz

Yürürlükten Kaldırılan Kılavuzlar

• Kozmetik Ürün Bilgi Dosyasının İçermesi Gerekenlere İlişkin Kılavuz, Kozmetik Ürünlerde Güvenlilik Değerlendirmesi ve Güvenlilik Değerlendiricisi Hakkında Kılavuz ve Kozmetik Müesseselerinde Görev Alan Sorumlu Teknik Elemanlara İlişkin Kılavuz –Yerine Kozmetik Ürün Bilgi Dosyasına Sorumlu Teknik Elemana Ürün Güvenlilik Değerlendiricisine ve Eğitimine İlişkin Kılavuz yayınlanmıştır.
• Kozmetik Ürün Üreticisi, Tüketicisi, Hizmet Sunulan Müessese ve Profesyonel Ürünleri Uygulayan Profesyonel Kişiler İçin Bilgilendirme Kılavuzu –Yerine Kozmetik Ürün Sorumlu Kişisi ve Nihai Kullanıcılar İçin Bilgilendirme Kılavuzu yayınlanmıştır.
• Kozmetik Ürün İhracat Sertifikası Düzenlenmesine İlişkin Kılavuz  (Uygulama ile ilgili güncel bilgiler, “Kozmetik Ürünlerin Analizlerine İlişkin Kılavuz” içerisinde yer almaktadır.)

Sağlık Bakanlığı Kozmetik Ürünler Dairesi Başkanlığı tarafından 17.12.2023 tarihinde yayımlanmış olan, değiştirilmiş ve yenilenmiş olan kılavuzlar ile ilgili duyuru metnine aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz;

www.titck.gov.tr/duyuru/kozmetik-firmalarinin-dikkatine-17122023231048

Güncel Yönetmelik ve kılavuzlara erişim adresi aşağıdadır;

https://www.titck.gov.tr/faaliyetalanlari/kozmetik/kozmetik-mevzuati

Gıda katkı maddelerinin spesifikasyonlarına yönelik olarak AB tüzüğünde yapılan değişiklikler, 14 Aralık 2023 tarih ve 32399 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklik ile ülkemiz mevzuatında yer almıştır. Bu kapsamda E 422 Gliserol, E 475 Yağ Asitlerinin Poligliserol Esterleri ve E 476 Poligliserol Polirisinoleat, E 471 Yağ Asitlerinin Mono- ve Digliseritleri ile anılan 4 adet gıda katkı maddesine ait spesifikasyonlar değiştirilmiştir.

Bu değişiklikler arasında; katkı maddelerinin tanımlarının eklendiğini veya değiştirildiğini, yeni eklenen ve toksik etkisi bulunan kirleticilerin maksimum limitlerini,  yine toksik etki gösteren ağır metallerin düşürülen yeni limitlerini görmekteyiz.

Maksimum limiti düşürülen ağır metaller arsenik, kurşun, civa ve kadmiyum iken yeni eklenen limitler akrolein, erusik asit, 3-MCPD ve glisidol olarak görülmektedir.

Değişikliklerin bir arada bulunduğu tablo özet olarak bilgilerinize sunulmuştur.

Yayımı tarihinde yürürlüğe giren yönetmelik değişikliğine; 30.03.2024 e kadar yayımı tarihinden önce faaliyette bulunan gıda işletmecileri uyum sağlamalıdır.
Bu katkı maddelerini içeren ve 30.03.2024 ten önce piyasaya arz edilen gıdalar ise raf ömrü sonuna kadar piyasada bulunabilir.
İlgili değişikliğe aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz.
https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/12/20231214-1.pdf

Duyusal Analiz, bir ürünü “beğenmek” ya da tadının “iyi” olduğunu düşünmekle ilgili değildir. Bir ürünün görünümünün, kokusunun, dokusunun ve tadının, üzerinde anlaşmaya varılan bir ölçekte ortak bir tanımlayıcı seti kullanılarak objektif bir değerlendirmesidir.

Panelistler, belirli doku bileşenlerini, hassas aromaları, karmaşık tatları ve (varsa) istenmeyen notaları doğru bir şekilde tanımlayabilmelerini sağlamak için düzenli tadım etkinline katılırlar. Örneğin organik mango püresi sadece tatlı veya ekşi değildir. Çiçeksi, çam, yeşil elma veya pişmiş meyve notalarına sahip olabilir. Organik bitter çikolatada kırmızı meyve, dumanlı tütün ve pişmiş brownie tonları bulunurken organik beyaz çikolatada genellikle yumurtalı muhallebi, kahverengi baharat ve vanilya aroması notaları bulunur.

• Duyusal değerlendirmelerimizin bazı hedefleri şunlardır:
• Referans ürün ile ürünün yeni bir partisi arasındaki varyasyon miktarını belirlemek için fark derecesi testi
• Gelecekteki ürün partilerinin karşılaştırılabileceği lezzet profilleri
• Raf ömrü ve depolama değerlendirmeleri
• Gerektiğinde müşterilere yorum sağlamak

Duyusal analiz tüm bu faydalara ek olarak sizin için tat kabulünde riskin en aza indirilmesine de yardımcı olur. Daha ürünü rafa sunmadan önce kalite sorunlarını veya istenmeyen notları yakalamak ekstra bir koruma adımıdır. Ayrıca özel projeler üzerinde çalışırken size değerli bilgiler sağlayabilir. Örneğin, mevcut bir ürünü yeniden formüle ediyorsanız tadım panel sonuçları, mükemmel alternatifi seçmenize yardımcı olacak tadım notları sağlayabilir.

Ürün geliştirme sürecinde ise duyusal değerlendirme; üretkenliği artırmak ve süreci hızlandırmak için siz ve tedarik ortaklarımız arasındaki iletişimi kolaylaştırır. Lezzet profilleri ve dokular açısından herkes aynı dili konuştuğunda, istediğiniz içerik profilini daha verimli bir şekilde bulmanıza yardımcı olur. Ek olarak kalite standartlarınızın duyusal değerlendirmeyi de içerdiğinden emin olun. Müşterilerinizin aradığı lezzet buna bağlıdır.

https://www.karmalt.com/duyusal-analiz-egitimi

Tarım ve Orman Bakanlığı Kaysis sisteminde güncellenerek yayımlanmıştır.  İlgili prosedür; Gıda ve Yemin Resmi Kontrollerine Dair Yönetmeliğin Ek-1 (B) “Kontrol metotları ve teknikleri, sonuçların yorumlanması ve takip eden kararlar” konulu prosedürünü kapsar.

5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında gıda işletmelerinin resmi kontrollerinde uyulması gereken kuralları, şeffaflık uygulaması ve idari yaptırımların uygulanmasında izlenecek yol ve yöntemleri belirlemek amacıyla yayımlanan prosedürde ; genel hükümler, resmi kontroller, kontrol görevlisinin sorumlulukları, denetim, idari yaptırımlar ve ihtiyati tedbirler hakkında detaylı açıklamalar yapılmış ve özellikle idari yaptırım kısmı bir önceki prosedürde yer alan bilgilere göre çok geniş bir şekilde açıklanmıştır.

İdari yaptırımlar başlığı 11 madde olarak ele alınmış olup, bu maddeler : 

•   Genel uygulama
•   Mülkiyetin kamuya geçirilmesi
•   Faaliyeti durdurmaya yönelik uygulamalar
•   Toplatılma idari yaptırımı
•   İdari para cezaları
•   İdari para cezalarının tahsili
•   İdari yaptırım kararlarına itiraz
•   Ürünlere el konulması yaptırımı
•   Bakanlık gözetiminde imha etme veya ettirme yaptırımı
•   Onayın geçici olarak askıya alınması/onay iptali /kayıt iptali yaptırımı

Gıda sektörü faaliyetinden men adli yaptırımı

Her bir başlık detaylı bir şekilde açıklanmış olup, özellikle idari para cezalarının tutarı belirlenirken önem teşkil eden “uygunsuzluğun tekrarı” durumu detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Ve yine taklit/tağşiş tespit edilmesinde uygulanacak cezaların tutarlarına ilişkinde bilgilendirme tablo şeklinde eklenmiştir.

Risk esasına göre, uygun sıklıkta ve prosedüre uygun olarak gerçekleştirilecek denetimlerde , denetlenen taraf olan gıda işletmecilerinin  Gıdanın Resmi Kontrolü ve İdari Yaptırımlar Prosedürünün tamamını aşağıdaki linkten okumalarını tavsiye ederiz.

https://kms.kaysis.gov.tr/Home/Goster/24722?AspxAutoDetectCookieSupport=1

Yönetmelik Taslağı, Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü web sayfasında  görüşe açılmıştır.

Yayınlandığında mevcutta kullanılan  ” 2/5/2013 tarihli ve 28635 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Takvi̇ye Edi̇ci̇ Gıdaların İthalatı, Üreti̇mi̇, İşlenmesi ve Pi̇yasaya Arzına İli̇şki̇n Yönetmeli̇k ve 16/8/2013 tarihli ve 28737 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Takvi̇ye Edi̇ci̇ Gıda Tebliği” yürürlükten kalkacaktır.

Yönetmeliği amacı:

Takviye edici gıdaların ürün özelliklerini belirleyerek bu gıdaların tekniğine uygun ve hijyenik şekilde üretimi, hazırlanması, işlenmesi, muhafaza edilmesi, depolanması, onaylanması, ithalatı, taşınması, reklamı, tanıtımı ve piyasaya arzına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

Yönetmeliğin kapsamı:

• Takviye edici gıdaları ithal eden, üreten, işleyen ve piyasaya arz eden gıda işletmelerinin kayıt ve/veya onay işlemlerini,
• Takviye edici gıdaların ithalatı, üretimi, işlenmesi, reklam, tanıtım ve piyasaya arzını,
• Takviye edici gıdaların onayı, izlenebilirliği ve işyeri sorumluluklarını,
• Takviye Edici Gıda Komisyonunun kuruluşu, çalışma usul ve esaslarına ilişkin hükümleri kapsar.
• Bu Yönetmelik sadece ihraç edilmek üzere üretilen takviye edici gıdaları kapsamaz.

Tanımlar kısmı oldukça geniş tutulmuş olan yönetmeliğin 5 adet eki bulunmaktadır.

• Ek-1 de 2 bölüm bulunmaktadır. Bölüm A da; Kullanıma İzin Verilen Etken Maddeler ve Kullanım Koşulları, Bölüm B de ise; Takviye Edici Gıda Olarak Kullanımına İzin Verilmeyen Etken Maddeler görülmektedir.
• Ek-2 de Takviye Edici Gıdaların Onay Başvurusunda İstenen Bilgi ve Belgeler yer almaktadır.
• Ek-3 de Takviye Edici Gıda Onay Başvuru Formu bulunmaktadır.
• Ek-4 “x yüksekliği”nin tanımını,  Ek-5 ise taahhütname örneğini içermektedir.

İlgili yönetmeliğe ait görüşlerin aşağıda bulunan linkte yer alan görüş bildirim formu ile belirtilen mail adreslerine iletilmesi için son gün 30.11.2023 tür.

https://www.tarimorman.gov.tr/GKGM/Duyuru/536/Mevzuat-Taslagi-Takviye-Edici-Gidalar-Yonetmeligi

5 Kasım 2023 tarihli ve 32360 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak güncellenmiştir.

Gıdalarda bulunabilen belirli bulaşanların maksimum limitlerini ve bulaşanlar açısından riskin kaynağının belirlenmesi, önlenmesi, azaltılması veya ortadan kaldırılması için gıda işletmecisinin sorumluluklarını belirlemek amacıyla yayınlanan yönetmelik; gıdalarda bulunabilen mikotoksinleri, bitki toksinlerini, metaller ve diğer elementleri, halojenli kalıcı organik kirleticileri, işleme bulaşanlarını ve diğer bulaşanları kapsar.

Gıdaya kasten ilave edilmeyen ancak, gıdanın birincil üretim aşaması dâhil üretimi, imalatı, işlenmesi, hazırlanması, işleme tâbi tutulması, ambalajlanması, paketlenmesi, nakliyesi veya muhafazası ya da çevresel bulaşma sonucu gıdada bulunabilen, hayvan tüyü, böcek parçası gibi yabancı maddeler hariç olmak üzere her tür madde olarak ifade edilen bulaşanlar için; yürürlükten kaldırılan yönetmelikte bulunan maksimum limitler yeniden değerlendirilmiş, yeni eklenenler bulaşanlar için ise ilk defa maksimum limit belirlenmiştir.

Önemli notlar:

Tahıl üretimi ve işlemenin entegre olduğu sistemlerde; gelen tüm partilerin temizlenmesi, ayıklanması ve işlenmesinin aynı işletmede olması durumunda, işlenmemiş tahıllar için maksimum limitler, üretim zincirindeki birinci aşama işlemeden önceki aşamada uygulanır.

Ek-1’de tarih belirlenmiş maksimum limitler, belirlenen tarihten itibaren ilgili gıdalar için geçerli olan maksimum limit olup varsa önceki maksimum limitler geçersiz hale gelir. Gıda işletmecisi tarafından piyasaya arz tarihi ile ilgili geçerli belge sunulmaması halinde resmi kontrol tarihinde geçerli olan maksimum limit uygulanır.

Son tüketici için piyasaya arz edilmeden veya gıda bileşeni olarak kullanılmadan önce ayıklama veya diğer fiziksel işlemlere tabi tutulacak gıdalarla ilgili olarak Ek-1’de bir bulaşan için maksimum limit belirlenmiş olması durumunda bu limitlere uygun olan gıdalar;

• Son tüketici için piyasaya arz edilmemesi veya gıda bileşeni olarak kullanılmaması, kullanım amacını gösteren ve aşağıda tırnak içinde yer alan ifadeyi içerecek şekilde açıkça etiketlenmesi ve bu ifadeyle birlikte sevkiyat/parti tanımlama kodunun her bir ambalajın etiketinde ve bunlara eşlik eden orijinal dokümanın üzerinde silinmeyecek şekilde yer alması şartıyla piyasaya arz edilebilir.

“Son tüketici için piyasaya arz edilmeden veya gıda bileşeni olarak kullanılmadan önce [bulaşanın adı] miktarını azaltmak amacıyla ayıklama veya diğer fiziksel işlemlere tabi tutulması gereken ürün” 

Ek-1 e yeni eklenen bulaşanlar aşağıda belirtilmiştir:

• Mikotoksinler altında: Ergot sklerotları ve ergot alkaloidleri eklenmiştir.
• Bitki toksinleri başlığı eklenmiş ve altında: Mevcutta kendisi bir başlık olan Erusik asit (yağda bağlı erusik asit dahil) bulaşanının yanısıra Tropan alkaloidler, Hidrosiyanik asit (siyanojenik glikozitlerde bağlı hidrosiyanik asit dahil), Pirolizidin alkaloidleri,  Afyon (opium) alkaloidleri,  Delta-9-tetrahidrokannabinol (Δ9-THC) eşdeğerleri eklenmiştir.
• Metaller ve Diğer Elementler altında: Arsenik bulaşanı eklenmiştir.
• Halojenli Kalıcı Organik Kirleticiler Başlığı oluşturulmuş altında: Mevcutta kendisi bir başlık olan  Dioksinler ve PCB bulaşanının yanı sıra Perfloraalkil bileşenleri eklenmiştir.
• İşleme Bulaşanları başlığı oluşturulmuş altında ise: Mevcutta kendisi bir başlık olan Polisiklik aromatik hidrokarbonlar (PAH) ve 3-monokloropropan-1,2-diol (3-MCPD) bulaşanlarının yanısıra  3-monokloropropandiol (3-MCPD) ve 3-MCPD yağ asidi esterleri toplamı (3-MCPD olarak ifade edilir) ile Glisidil yağ asidi esterleri (glisidol olarak ifade edilir) eklenmiştir.
• Diğer bulaşanlar başlığı oluşturulmuş ve altında: Mevcutta kendisi bir başlık olan Melamin bulaşanın yanısıra Nitrat ve Perklorat eklenmiştir.

Ayrıca bulaşanların altında birçok yeni ürün için maksimum limitler belirtilmiştir.

Gıda işletmecilerinin sorumlulukları:

Gıda işletmecileri; Ek-1’de maksimum limit belirlenen gıdaların yanı sıra ulusal ve uluslararası risk değerlendirme otoriteleri tarafından insan sağlığı açısından risk oluşturabileceği değerlendirilmiş olan ve Ek-1’de maksimum limit belirlenmemiş gıdalar veya Ek-1’de yer almayan bulaşanlar için bu riskin kaynağının belirlenmesi, önlenmesi, azaltılması veya ortadan kaldırılması çalışmalarını yapar ve gerekli düzeltici tedbirleri alır. Ayrıca ; yürüttükleri çalışmalara ait kayıtları ve çalışmanın etkinliğini gösteren raporu tutarlar. Bakanlığın talep etmesi halinde bu dokümanları Bakanlıkla paylaşırlar. Bakanlık, gerekli hallerde daha ileri tedbirlerin alınmasını sağlar.

Uyum zorunluluğu:

Yayımı tarihinde yürürlüğe giren yönetmeliğe, 31.12.2023 tarihine kadar uyum zorunludur. 05.11.2023 ten önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri yönetmeliğe uyum sağlayan kadar yürürlükten kaldırılan yönetmelik hükümleri ile birlikte 5996 sayılı kanun kapsamında yapılan Bakanlık uygulamalarına uymak zorundadır.

31.12.2023 ten önce piyasaya arz edilen ürünler 31.12.2024 e kadar piyasada bulunabilir.

Ancak Ek-1’de tarih belirlenmiş maksimum limitler için aşağıdaki hükümler uygulanır:

a) Tek tarih belirlenmiş olanlarda; belirlenen tarihten önce piyasaya arz edilmiş ve varsa bir önceki maksimum limite, yoksa 14 üncü madde ile yürürlükten kaldırılan Yönetmelik hükümlerine ve bulaşanlar ile ilgili olarak 5996 sayılı Kanun kapsamında yapılan Bakanlık uygulamalarına uygun olan gıdalar belirlenen tarihten itibaren bir yıl sonraki tarihe kadar piyasada bulunabilir.

b) İki tarih belirlenmiş olanlarda ilk tarih için (a) bendi hükümleri uygulanır, ikinci tarihten önce piyasaya arz edilmiş ve ilk tarih için belirlenmiş maksimum limitlere uygun olan gıdalar ikinci tarihten itibaren bir yıl sonraki tarihe kadar piyasada bulunabilir.

İlgili yönetmelik ve eklerine aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz.

https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/11/20231105-1.htm

Üreticilerin gıdanın raf ömrünü ürün geliştirme sürecinde doğru ve güvenilir bir şekilde belirlemesi önem arz etmektedir.

Gıdanın raf ömrünün bilinmesi ürün kalitesinin iyileştirilmesine, dağıtım maliyetlerinin azaltılmasına, geleneksel dağıtım zincirlerinin dışına çıkarak yeni pazarlara girilmesine, depolama maliyetlerinin azaltılmasına ve en önemlisi firmaya olan güvenin artmasına neden olacaktır.

Kullanılan bazı yöntemler 

• Literatür ve referans değerlerinin tespiti: Benzer formülasyonda üretilen birçok ürün ile ilgili çeşitli referans değerler bilimsel makalelerden elde edileceği gibi, ülkelerin gıda otoritelerinin sağladığı referanslar bulunmaktadır.
• Benzer ürünlerin dağıtım-iade zamanlarının değerlendirilmesi ve tüketici şikayetlerinin takibi: Raf ömrü tanımından da anlaşılacağı gibi ürünün satılamayacağı süreyi de ifade etmektedir. Pazarlama ve satış sürecinde müşteri şikayetleri ve ürün 4 iadelerinin artışı raf ömrünün belirlenmesinde ve dolayısıyla raf ömrü kontrolünde önemlidir.
•  Statik (Doğrudan) raf ömrü testleri: Gıdanın belirlenen depolama sıcaklığında beklenen raf ömründen daha uzun süre saklayarak belirli aralıklarla bozulma kriterleri ve kalite değişimi kimyasal, mikrobiyolojik, fiziksel ve duyusal testler yardımıyla belirlenmektedir. STT hesaplamasında en çok kullanılan yöntemdir
•  Hızlandırılmış raf ömrü deneyleri (Dolaylı yöntem): Uzun raf ömrüne sahip gıdaların formülasyonda, proses ya da ambalajdaki herhangi bir değişiklik en az bu süre kadar raf ömrü testi uygulanmasını gerektirir. Üreticiler için bu kadar süre hem uygulanabilir hem de ekonomik değildir. Bu nedenle normal depolama koşullarından daha yüksek, kontrollü (sıcaklık/nem/ışık/gaz) ortamında depolanması ile üründe bozulmalar gözlenir. Daha sonra normal koşullardaki raf ömrü reaksiyon kinetiği hesaplamalarıyla [hız sabitleri (kT), Aktivasyon enerjisi (Ea), sıcaklık katsayısı (Q10) gibi] belirlenir. TETT’nin belirlenmesinde kullanılması gereken bir yöntemdir.
• Dağıtım zinciri içinde uç noktalarda test edilmesi ve raf ömrü kontrolü: Bu test farklı çevre koşullarının (sıcaklık, nem, basınç ve hatta nakliye esnasında) etkisinin gözlemlenebileceği değerlendirme testi olarak düşünülmelidir.
• “Kötüye Kullanım/Sorgulama” Testi: Bazı ürünler için belirlenen raf ömrü süresi içinde bir patojeni barındırıp barındırmayacağı, uygun bir patojen inoküle edildikten sonra üründe zaman içinde meydana gelen değişimler gözlenir.

Prof. Dr. Atıf Can Seydim Süleyman Demirel Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü-Ispartal

Gıdalarda Raf Ömrü -Gıda kalitesini ve raf ömrünü nasıl tanımlarsınız?